Όταν ένα παιδί αντιμετωπίζει δυσκολίες στο σχολείο, στη συμπεριφορά, στις σχέσεις ή στη διαχείριση των συναισθημάτων του, οι γονείς αναρωτιούνται τι ακριβώς συμβαίνει και πώς μπορούν να το βοηθήσουν.
Μερικές φορές οι δυσκολίες είναι εμφανείς. Άλλες φορές, όμως, το παιδί μπορεί να προσπαθεί πολύ χωρίς το αποτέλεσμα να ανταποκρίνεται στην προσπάθειά του. Μπορεί να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, να απογοητεύεται εύκολα, να έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση ή να εμφανίζει αλλαγές στη συμπεριφορά και στη διάθεσή του.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ψυχολογική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τις δυσκολίες, αλλά και τα δυνατά σημεία του παιδιού.
Ο στόχος της αξιολόγησης δεν είναι μόνο να δοθεί μια διάγνωση, αλλά να απαντηθούν ερωτήματα όπως Ποια είναι τα δυνατά σημεία του παιδιού; Πού φαίνεται να δυσκολεύεται περισσότερο; Τι μπορεί να εξηγεί τις δυσκολίες που παρατηρούνται; Πώς επηρεάζουν αυτές οι δυσκολίες τη σχολική και καθημερινή του λειτουργία; Χρειάζεται κάποια επιπλέον παρέμβαση ή υποστήριξη; Πώς μπορούμε να παρακολουθήσουμε την πορεία του παιδιού με την πάροδο του χρόνου;
Τι είναι η ψυχολογική αξιολόγηση παιδιών και εφήβων;
Η ψυχολογική αξιολόγηση είναι μια δομημένη διαδικασία μέσα από την οποία ο Ψυχολόγος συλλέγει και συνδυάζει πληροφορίες για το γνωστικό, μαθησιακό, συναισθηματικό και κοινωνικό τομέα και περιλαμβάνει ψυχομετρικά εργαλεία, συνεντεύξεις, συλλογή πληροφοριών από γονείς και εκπαιδευτικούς καθώς επίσης παρατήρηση όπου χρειάζεται.
Σε ποιες περιπτώσεις γίνεται η ψυχολογική αξιολόγηση;
Μια αξιολόγηση μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν υπάρχουν επίμονες ή σημαντικές δυσκολίες σε διαφορετικούς τομείς ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε παιδιού. Μπορεί να αφορά τη διερεύνηση πιθανών μαθησιακών ή συναισθηματικών δυσκολιών, γνωστικών αδυναμιών, συγκέντρωση και προσοχή, δυσκολιών με τη μνήμη ή άλλων εκτελεστικών λειτουργιών, συμπεριφορά, χαμηλή αυτοπεποίθηση, δυσκολιών στις διαπροσωπικές σχέσεις, ή άλλων παραγόντων που μπορεί να επηρεάζουν την σχολική ή καθημερινή λειτουργικότητα του παιδιού.
Παράλληλα, όμως, αποτελεί ένα εργαλείο που μας βοηθά να εντοπίσουμε τα δυνατά σημεία του παιδιού και να κατανοήσουμε πως μπορούν να αξιοποιηθούν ως βάση για περαιτέρω ανάπτυξη.
Βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τις δυσκολίες του παιδιού
Μια μαθησιακή δυσκολία μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες.
Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να δυσκολεύεται στα μαθήματα επειδή αντιμετωπίζει δυσκολίες σε συγκεκριμένες μαθησιακές δεξιότητες. Ένα άλλο μπορεί να δυσκολεύεται επειδή η προσοχή του δεν διατηρείται εύκολα, επειδή δυσκολεύεται να οργανώσει τη δουλειά του ή επειδή το άγχος επηρεάζει τη σχολική του απόδοση.
Η αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να διερευνηθούν διαφορετικοί παράγοντες και να διαμορφωθεί μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το τι ακριβώς συμβαίνει.
Βοηθά στη βελτίωση της μαθησιακής πορείας
Η ψυχολογική αξιολόγηση μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί μαθαίνει και με τις δεξιότητες που μπορεί να χρειάζονται ενίσχυση. Πιο συγκεκριμένα, μπορεί να βοηθήσει στη διερεύνηση παραγόντων που σχετίζονται με την κατανόηση και επεξεργασία πληροφοριών, τη μνήμη, την προσοχή και τη συγκέντρωση, τον προγραμματισμό και την οργάνωση, τη διαχείριση και ολοκλήρωση σχολικών εργασιών και άλλες συγκεκριμένες μαθησιακές δεξιότητες.
Βοηθά να κατανοήσουμε συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες
Η αξιολόγηση δεν αφορά μόνο τη μάθηση. Μπορεί επίσης να συμβάλει στην κατανόηση δυσκολιών όπως: έντονο άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση, συναισθηματικές μεταβολές, δυσκολίες στη διαχείριση συναισθημάτων, δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις, συμπεριφορικές αλλαγές και δυσκολίες προσαρμογής.
Η κατανόηση αυτών των παραγόντων είναι σημαντική, καθώς η συναισθηματική και κοινωνική λειτουργικότητα του παιδιού συνδέεται με τον τρόπο που ανταποκρίνεται στο σχολείο, στις σχέσεις και στις καθημερινές απαιτήσεις.
Βοηθά στη διαμόρφωση εξατομικευμένων εισηγήσεων
Κάθε παιδί είναι διαφορετικό. Για αυτό και οι προτάσεις μετά από μια αξιολόγηση χρειάζεται να συνδέονται με το συγκεκριμένο προφίλ του παιδιού. Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να προταθούν τρόποι υποστήριξης στο σπίτι, προσαρμογές στον τρόπο μελέτης, εκπαιδευτικές στρατηγικές, ενίσχυση συγκεκριμένων δεξιοτήτων ή παραπομπή σε άλλους επαγγελματίες, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Η αξιολόγηση, επομένως, μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για πιο στοχευμένη υποστήριξη.
Πώς μπορεί να βοηθήσει το σχολείο;
Όταν οι γονείς το επιθυμούν και υπάρχει η κατάλληλη συναίνεση, τα ευρήματα μιας αξιολόγησης μπορούν να αξιοποιηθούν για την καλύτερη επικοινωνία με το σχολικό πλαίσιο.
Η ενημέρωση των εκπαιδευτικών σχετικά με τις ανάγκες, τις δυνατότητες και τους τρόπους με τους οποίους το παιδί ανταποκρίνεται καλύτερα μπορεί να βοηθήσει στη διαμόρφωση πιο κατάλληλων στρατηγικών υποστήριξης.
Στόχος δεν είναι να ταμπελωθεί το παιδί στο σχολείο, αλλά να υπάρξει καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να υποστηριχθεί η μάθηση και η συμμετοχή του.
Επομένως, η ψυχολογική αξιολόγηση μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για την καλύτερη κατανόηση της ανάπτυξης, της μάθησης, της συμπεριφοράς και της συναισθηματικής λειτουργίας ενός παιδιού.
Δεν αφορά μόνο την αναζήτηση προβλημάτων. Αφορά την κατανόηση του συνολικού προφίλ του παιδιού, των δυνατοτήτων του, των αναγκών του, των παραγόντων που μπορεί να το δυσκολεύουν και των τρόπων με τους οποίους μπορεί να υποστηριχθεί.