Η ψυχική ανθεκτικότητα στα παιδιά είναι η ικανότητα να αντιμετωπίζουν δυσκολίες και να προσαρμόζονται σε αλλαγές με τρόπο που τους επιτρέπει να παραμένουν συναισθηματικά σταθερά και να συνεχίζουν τη λειτουργία τους στην καθημερινότητα.
Όταν η ψυχική ανθεκτικότητα είναι χαμηλή, το παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί ακόμα και σε καθημερινές προκλήσεις, με τρόπο που επηρεάζει τη συμπεριφορά, τα συναισθήματα και τη λειτουργικότητά του.
Πώς θα καταλάβω ότι το παιδί μου δυσκολεύεται να διαχειριστεί τις προκλήσεις;
- Έντονη συναισθηματική αντίδραση σε μικρές απογοητεύσεις
Ένα από τα πιο συχνά σημάδια χαμηλής ανθεκτικότητας είναι η δυσανάλογη αντίδραση σε μικρές ματαιώσεις. Το παιδί μπορεί
να καταρρέει συναισθηματικά σε απλές αποτυχίες,
να δυσκολεύεται να ηρεμήσει μετά από απογοήτευση
να επιμένει σε αρνητικά συναισθήματα για ώρα χωρίς
- Δυσκολία στη διαχείριση αλλαγών
Τα παιδιά με χαμηλότερη ανθεκτικότητα συχνά δυσκολεύονται όταν αλλάζει η ρουτίνα τους.
Μπορεί να παρατηρηθεί
έντονο άγχος σε νέες καταστάσεις
αντίσταση σε αλλαγές προγράμματος
ανάγκη για υπερβολική προβλεψιμότητα
- Συχνή αποφυγή δύσκολων καταστάσεων
Ορισμένα παιδιά τείνουν να αποφεύγουν καταστάσεις που θεωρούν δύσκολες, αντί να προσπαθούν να τις αντιμετωπίσουν. Για παράδειγμα, μπορεί να αποφεύγουν δύσκολες σχολικές απαιτήσεις, να αρνούνται να συμμετέχουν σε νέες δραστηριότητες ή να παραιτούνται γρήγορα όταν κάτι τα δυσκολεύει.
- Έντονη εξάρτηση από τον γονέα
Η χαμηλή ανθεκτικότητα συχνά συνδέεται με αυξημένη ανάγκη συνεχούς υποστήριξης. Πιθανόν το παιδί να παρουσιάζει δυσκολία να μείνει μόνο του σε νέες καταστάσεις, χρειάζεται συνεχή επιβεβαίωση, έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση στην επίλυση προβλημάτων.
- Χαμηλή ανοχή στη ματαίωση
Το παιδί δυσκολεύεται να δεχτεί ότι κάτι δεν γίνεται όπως το θέλει. Μπορεί να παρουσιάζει
έντονες αντιδράσεις σε “όχι”
δυσκολία να περιμένει
παρορμητικές εκρήξεις θυμού
Πότε πρέπει να ανησυχήσουν οι γονείς;
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι δεν αποτελεί ένδειξη προβλήματος η κάθε δυσκολία. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή όταν:
τα παραπάνω μοτίβα είναι έντονα και σταθερά στον χρόνο
επηρεάζουν τη λειτουργικότητα στο σπίτι ή στο σχολείο
το παιδί δυσκολεύεται να ανακάμψει ακόμη και με υποστήριξη
υπάρχει γενικευμένη αποφυγή καθημερινών απαιτήσεων
Εάν δυσκολεύεστε να αντιμετωπίσετε την κατάσταση, είναι χρήσιμο να αναζητήσετε βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας, ώστε να διερευνηθούν οι παράγοντες που επηρεάζουν την προσαρμογή του παιδιού και να λάβετε την κατάλληλη καθοδήγηση.
Βιβλιογραφία
- Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227–238. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.227
- Luthar, S. S., Cicchetti, D., & Becker, B. (2000). The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work. Child Development, 71(3), 543–562. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00164